Τι προοπτικές θα μας προσφέρει η ανάπτυξη της e-cardiology

 

Πολυχρόνης Δηλαβέρης, MD, PhD, FESC
Διευθυντής Καρδιολογίας, Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α.
Ιδρυτικό στέλεχος (Πρόεδρος) στην Ομάδα Εργασίας της Ψηφιακής Καρδιολογίας στην Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία
Vice-Chair, e-Cardiology Working Group at the European Society of Cardiology

  

Η Ψηφιακή Καρδιολογία (e-Cardiology) συνιστά την εφαρμογή της Ψηφιακής Υγείας στον τομέα της Καρδιαγγειακής Ιατρικής. Σύμφωνα με το ορισμό της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, (1) η Ψηφιακή Υγεία περιλαμβάνει τη χρήση της τεχνολογίας της πληροφορικής και των επικοινωνιών για την υποστήριξη της υγείας και των σχετιζόμενων με τη υγεία δραστηριοτήτων. Η Ψηφιακή Καρδιολογία περιλαμβάνει εξειδικευμένες εφαρμογές της πληροφορικής στην καρδιαγγειακή απεικόνιση (όπως στην ψηφιακή στεφανιογραφία, ενδο-αγγειακό υπερηχογράφημα, στον μαγνητικό συντονισμό, την πυρηνική καρδιολογία, κ.λ.π.). Επίσης, συμβάλλει στην υπολογιστική ανάλυση, στην τεχνητή νοημοσύνη, στην επεξεργασία δεδομένων και βάσεων δεδομένων, στην ανάλυση και επεξεργασία βιολογικών σημάτων (όπως η αυτόματη ανάλυση των ΗΚΓκών σημάτων, η διάγνωση των αρρυθμιών, κ.λ.π.). Πρωτεύουσα σημασία έχει  και στην ενδο-και εξω- νοσοκομειακή επικοινωνία και παρακολούθηση των ασθενών (εφαρμογές τηλε-ιατρικής), στις εφαρμογές ηλεκτρονικής παρακολούθησης της υγείας (e-health), στη χρήση αντίστοιχων φορητών εφαρμογών (m-health) καθώς και στην ανάπτυξη μοντέλων πρόβλεψης.

 

Σημαντικός τομέας της Ψηφιακής Υγείας αλλά και του αντίστοιχου Καρδιολογικού τομέα είναι η ανάπτυξη των Ηλεκτρονικών Φακέλων των ασθενών. Οι φάκελοι αυτοί παρέχουν δεδομένα των ασθενών, σε πραγματικό χρόνο, με άμεσο και ασφαλή τρόπο, σε εξουσιοδοτημένους χρήστες. Οι Ηλεκτρονικοί Φάκελοι των Ασθενών περιέχουν καταγραφή του ιατρικού ιστορικού του ασθενούς, διαγνώσεις και θεραπείες, λαμβανόμενα φάρμακα, αλλεργίες και εμβολιασμούς, καθώς και ακτινολογικά δεδομένα και εργαστηριακές εξετάσεις. Επιπλέον, κατέχουν πρωτεύοντα ρόλο στη διασφάλιση της υγείας του πληθυσμού, διότι υποστηρίζουν τη διάγνωση και θεραπεία του κάθε ασθενούς, παρέχοντας ταχεία, πλήρη και ουσιαστική πληροφόρηση για την υγεία του την ώρα που αυτό απαιτείται. Υπολογίζεται ότι 59% των Ευρωπαϊκών χωρών διαθέτουν εθνικό σύστημα Ηλεκτρονικών Φακέλων των Ασθενών, ενώ ένα αντίστοιχο ποσοστό κρατών διαθέτει την απαιτούμενη νομοθεσία σε χρήση.

Η τηλε-ιατρική αφορά την παροχή υπηρεσιών υγείας από απόσταση. Συνιστάται στην απομακρυσμένη κλινική διάγνωση και παρακολούθηση και περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα λειτουργιών που στοχεύουν στην πρόληψη και θεραπεία παθήσεων. Η τηλε-Καρδιολογία αποτελεί έναν από τους πιο ανεπτυγμένους τομείς της τηλε-ιατρικής και εμφανίζει σημαντικές προοπτικές. Η τηλε-παρακολούθηση των αυτόματων μετρήσεων της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι, η τηλε-παρακολούθηση ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια, ιδίως της θεραπευτικής αγωγής και των προγραμμάτων αποκατάστασης, αλλά και η τηλε-διάγνωση του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου που απαιτεί ταχεία Νοσοκομειακή αντιμετώπιση αποτελούν μερικές από τις σημαντικότερες εφαρμογές της τηλε-Καρδιολογίας. Σημαντικές προοπτικές της Τηλε-Καρδιολογίας, αλλά και της Ψηφιακής Καρδιολογίας γενικότερα, αποτελούν η ανάπτυξη μεθόδων για τη διάγνωση και τη θεραπεία των αρρυθμιών αλλά και η από απόσταση παρακολούθηση σήμερα και διαχείριση αύριο των ασθενών που φέρουν εμφυτευμένες ηλεκτρονικές συσκευές.

Η χρήση φορητών συσκευών, κυρίως των «έξυπνων» τηλεφώνων τόσο για την παροχή πληροφοριών που συμβάλλουν στην προαγωγή ενός υγιεινού τρόπου ζωής, όσο και για την παρακολούθηση και εφαρμογή των σύγχρονων ιατρικών πρακτικών (mHealth) αποτελεί έναν σημαντικό τομέα της Ψηφιακής Καρδιολογίας με σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης. Αναμένεται να διευκολύνει σε Παγκόσμιο επίπεδο την παροχή υπηρεσιών υγείας και τη μεταφορά δεδομένων προσεγγίζοντας ευρύτατες γεωγραφικά περιοχές με τη χρήση «φορητών μέσων». Η ανάπτυξή της, προς το παρόν, συνιστάται στην παροχή ιατρικής φροντίδας με χρήση τηλεφωνικών κέντρων ή αριθμών επείγουσας κλήσης, εφαρμογών κινητής τηλεφωνίας για την προαγωγή του υγιεινού τρόπου ζωής και φορητών συσκευών ή αισθητήρων.

Η ψηφιακή εκπαίδευση (e-Learning) αποτελεί τον τομέα της Ψηφιακής Καρδιολογίας που βασίζεται στη χρήση ηλεκτρονικής τεχνολογίας και μέσων για την εκπαίδευση και τη διαρκή ενημέρωση. Η ψηφιακή εκπαίδευση βελτιώνει την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, εξασφαλίζει τη χρήση εκπαιδευτικών εργαλείων που να είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό, συμβάλλει στη βελτίωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των εργαζόμενων στο χώρο της υγείας,
αυξάνει τον αριθμό των εξειδικευμένων επαγγελματιών υγείας και διευρύνει την όλη εκπαιδευτική δραστηριότητα πέρα από τους πιθανούς περιορισμούς των τοπικών εκπαιδευτικών κέντρων.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Social media) αποτελούν διαύλους ανεπίσημης και ευρύτατης επικοινωνίας που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για την πληροφόρηση και την εκπαίδευση του κοινού όσο και για την ανταλλαγή απόψεων πάνω σε θέματα υγείας ανάμεσα στο κοινό, στους επαγγελματίες υγείας καθώς και μεταξύ κοινού και ειδικών. Στον τομέα της δημόσιας υγείας, η ανάλυση δεδομένων από ευρείες καταγραφές (big data analysis) απαιτεί ειδικές τεχνικές ανάλυσης και πιστεύεται ότι μπορεί να συμβάλλει στη λήψη ορθών αποφάσεων που θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία. 

Τέλος, πρέπει να σημειώσουμε ότι η εφαρμογή των μεθόδων της Ψηφιακής Υγείας, επομένως και της Ψηφιακής Καρδιολογίας, απαιτεί την εισαγωγή της κατάλληλης νομοθεσίας που να διασφαλίζει θέματα, όπως η ιδιωτικότητα, το απόρρητο, η ακεραιότητα και η ιδιοκτησία των προσωπικών δεδομένων, η αξιοπιστία των αναλύσεων και η ασφάλεια στη μετάδοση των πληροφοριών. Η Ομάδα Εργασίας του e-Cardiology στην Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία σε πρόσφατη δημοσίευσή της (2) προσδιορίζει τις δυσκολίες και τα εμπόδια στην εφαρμογή της Ψηφιακής Καρδιολογίας αλλά και τους τρόπους που αυτά μπορούν να ξεπεραστούν.

 

Βιβλιογραφία

1.    Cowie MR, Bax J, Bruining N, Cleland JG, Koehler F, Malik M, Pinto F, van der Velde E, Vardas P. e-Health: a position statement of the European Society of Cardiology. Eur Heart J. 2016 Jan 1;37(1):63-6.
2.    Frederix I, Caiani EG, Dendale P, Anker S, Bax J, Böhm A, Cowie M, Crawford J, de Groot N, Dilaveris P, Hansen T, Koehler F, Krstačić G, Lambrinou E, Lancellotti P, Meier P, Neubeck L, Parati G, Piotrowicz E, Tubaro M, van der Velde E. ESC e-Cardiology Working Group Position Paper: Overcoming challenges in digital health implementation in cardiovascular medicine. Eur J Prev Cardiol.2019 Jul;26(11):1166-1177.